particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs

Opleidingen

 

Maak kennis

Afbeelding Martijn Manders
Archeologie (sinds september 2011 bekostigde Saxionopleiding)

"‘Ik hoop mensen te pakken met wat ik vertel’"

‘Toen ik klein was, wilde ik paleontoloog worden. Lekker met fossielen en botjes aan de gang. Dat was nog vóórdat Jurassic Parc het grote publiek veroverde, zeg ik er altijd bij. Vanaf mijn achtste was ik met oude van dagen mee op fossielenjacht, ook in het buitenland. Hartstikke mooi vond ik dat. Na de middelbare school wilde ik dat wel studeren. Helaas gooide mijn alfapakket roet in het eten. Toen kwam ik bij de opleiding archeologie terecht. Ik had wel door dat het vrij moeilijk was jezelf in dat vakgebied te onderscheiden. Omdat ik ook net was begonnen met duiken én een blaadje had gelezen van Unesco over onderwaterarcheologie stapte ik naar de bekendste Nederlandse onderwaterarcheoloog toe. Hij was net bezig met het samenstellen van een duikteam in Nederland en ik mocht daar onderdeel van uitmaken. Het idee achter het team: de techniek, het onderzoek en de opgravingsmethodieken die tot dan toe bekend waren in de onderwaterarcheologie aanpassen aan de Nederlandse situatie en waar mogelijk te verbeteren. Ook was het zaak dat het onderwatererfgoed pro-actief zou worden beschermd – de scheepswrakken, de verdronken dorpen. Met behulp van een monumentenwet en goede handhaving.
Dat laatste vraagt overigens ook om goede mensen. En daar sluit deze opleiding prima bij aan. Hier in Deventer leiden we onder meer onderzoeksassistenten en veldarcheologen op. Andere opleidingen zijn er eigenlijk niet. Zelf heb ik aan de Universiteit Leiden een eigen studie samengesteld – iets dat tegenwoordig niet meer zo makkelijk kan overigens.
Nederland is een maritieme natie: één groot maritiem landschap, met al onze waterwegen en bedrijvigheid die daarop was en is toegespitst. Het maritieme laat zich dus niet alleen herkennen in de scheepswrakken onderwater, maar bijvoorbeeld ook aan de havens, de pakhuizen en de industrieën die aan de scheepvaart verbonden zijn. Voor de komende jaren zijn nog heel veel onderwaterarcheologen nodig. Voor commerciële archeologische bedrijven in wat we noemen ‘Malta-archeologie’, maar ook voor stichtingen en gemeentelijke, provinciale en Rijksoverheden. Zelf werk ik bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, onderdeel van het ministerie van OCW.
Ik onderwijs het vak ‘waterbodems’, in het tweede jaar van de opleiding. De afgelopen twee jaar heb ik al acht studenten gehad die stage lopen in de onderwaterarcheologie. Als van de zestig studenten er maar twee in de onderwaterarcheologie aan het werk gaan, ben ik dik tevreden! Maar het gaat mij er in eerste instantie vooral om dat de studenten het belang van water en waterarcheologie begrijpen en het een plaats in het geheel kunnen geven. Want als je goed oplet, krijgt iedere archeoloog er ooit wel eens mee te maken. Herkennen is dus cruciaal! Ik vind het erg belangrijk dat mensen ook een leuke tijd hebben tijdens de les. Dan onthouden zij er meer van. Ik hoop mensen te pakken met wat ik vertel.
In de onderwaterarcheologie onderzoek je materiële bronnen. Die zijn objectiever dan historische bronnen, die per definitie subjectief zijn. Denk alleen al aan de onderwerpkeuze. Bovendien geven zij vaak meer informatie. Dingen die voor die tijd vanzelfsprekend zijn, werden niet opgeschreven. Daardoor weten we nu niet alles, bijvoorbeeld over waar bepaalde zaken liggen. Je legt steeds meer van de identiteit bloot van mensen of groepen mensen. Van Nederlanders, van Zeeuwen, van Middelburgers of van de lokale vissersgemeenschap van Middelburg.
Het leukste aan het vak? Je begeeft je in een driedimensionale wereld, waarin je extreem bijzondere objecten onderzoekt. Objecten waar allerlei verhaallijnen aan vast zitten. Omdat de bewaarcondities onder water vaak beter zijn dan op het land, kun je met gemak een lading graan uit een zestiende-eeuws koopvaardijschip determineren. Je vindt insecten, dat soort dingen.
Een ander leuk aspect van scheepsarcheologie is dat het bijna per definitie grensoverschrijdend is. Je hebt altijd met andere landen en culturen te maken. Zo zit ik volgende maand drie weken in Thailand. Het is een enorm internationale discipline!’